Ke pyetje për lidershipin, karrierën, coaching-un, HR-in, biznesin apo hapin tënd të ardhshëm profesional? Pyet Elidën. Shfleto pyetjet më poshtë ose dërgo pyetjen tënde. Sepse ndonjëherë një pyetje e mirë mund të ndryshojë mënyrën se si e sheh të gjithë situatën.
1. LIDERSHIPI
Lida, jam një menaxher i mirë, por nuk ndihem si një lider i vërtetë. Çfarë më mungon?
Një menaxher i çon gjërat deri në fund përmes përgjegjësisë dhe kontrollit. Një lider krijon qartësi, përgjegjësi dhe rezultate përmes njerëzve të tjerë. Ndryshimi fillon kur nuk pyet më: “Si ta bëj këtë?”, por: “Si ta bëj ekipin të aftë ta bëjë këtë pa mua?”
Elida, si mund të bëhem lider pa humbur atë që jam?
Nuk ke nevojë të bëhesh dikush tjetër për t’u bërë lider. Ke nevojë të jesh më i/e qëllimshëm/me në mënyrën se si përdor pikat e tua të forta. Transformimi i lidershipit nuk ka të bëjë me krijimin e një personaliteti të ri; ka të bëjë me zhvillimin e kapacitetit që kërkon roli yt i ri.
Pse ndihem sikur gjithçka në ekipin tim ende varet nga unë?
Zakonisht sepse sistemi ka mësuar të varet nga ti. Nëse çdo vendim kthehet te lideri, problemi nuk janë vetëm njerëzit—është edhe sistemi i lidershipit. Pritshmëritë e qarta, autoriteti, përgjegjshmëria dhe coaching-u/mentoring-u (në vend të delegimit) duhet të zëvendësojnë varësinë personale.
Si mund të bëj coaching pa u ndier sikur duhet të kontrolloj gjithçka?
Unë, si Elida, nuk besoj te termi “Delegim”. Përkundrazi, besoj se “Coaching” është rruga e duhur. Kjo kërkon më shumë sesa caktimin e një detyre. Përcakto rezultatin, autoritetin, kufijtë dhe momentin kur do të rishikosh progresin. Pastaj lëre personin ta zotërojë punën. Të rritet drejt pozicionit dhe detyrave që kërkohen. Nëse vazhdon ta marrësh punën përsëri mbi vete, po i mëson ekipit të mos e marrë përsipër.
Cili është gabimi më i madh në lidership që shikon?
Një nga më të mëdhenjtë është ngatërrimi i të qenit i zënë me të qenit efektiv. Liderët mund të bëhen personi më punëtor në organizatë dhe përsëri të dështojnë të ndërtojnë një ekip që mund të performojë pa ta. Detyra jote ndryshon ndërsa rritet përgjegjësia jote.
2. CEO DHE EKZEKUTIVË
Jam CEO dhe kompania ime është rritur, por unë nuk kam ndryshuar bashkë me të. Çfarë duhet të bëj?
Prano që roli ka ndryshuar. Sjelljet që të ndihmuan të ndërtosh fazën e parë mund të mos jenë sjelljet që nevojiten për fazën tjetër. Duhet të kalosh nga operator në lider të sistemit: prioritete më të qarta, një sistem më të fortë coaching-u/mentoring-u (në vend të delegimit), vendimmarrje më të mirë dhe lidership përmes të tjerëve.
Si ta di kur kam nevojë për executive coaching?
Kur sfida nuk është më thjesht “Çfarë duhet të bëj?”, por “Si duhet të mendoj, të drejtoj ose të sillem ndryshe për të krijuar rezultatin që dua?” Coaching-u është veçanërisht i vlefshëm gjatë rritjes, tranzicionit, vendimeve të vështira ose një ndryshimi të rëndësishëm në përgjegjësi.
Pse ekzekutivët e suksesshëm ndonjëherë ndihen të bllokuar?
Suksesi mund t’i bëjë modelet e vjetra më të vështira për t’u parë, sepse më parë kanë funksionuar. Niveli tjetër shpesh kërkon diçka ndryshe—jo më shumë përpjekje, por një mënyrë tjetër të të menduarit, vendimmarrjes, komunikimit dhe drejtimit.
Çfarë duhet të punojë një CEO me një coach?
Punoni mbi çështjen që ka ndikimin më të madh: identitetin e liderit, prioritetet strategjike, vendimmarrjen, ndërtimin e sistemit të coaching-ut/mentoring-ut (në vend të termit “delegim”), komunikimin, performancën e ekipit, përgjegjshmërinë ose objektivin profesional që po përcakton aktualisht kapitullin tënd të ardhshëm. Shpesh një executive coach të jep “know-how”-n dhe sistemet e gatshme për të zbatuar ndërtimin e stafit të lartë dhe të talenteve të kompanisë.
Si kaloj nga personi që zgjidh gjithçka te personi që drejton?
Fillo duke identifikuar atë që vetëm ti mund ta bësh. Gjithçka tjetër duhet shqyrtuar: A mund ta marrë dikush tjetër përsipër? A mund të përmirësohet procesi? A mund të bëhet coaching për vendimin? Lidershipi fillon kur vlera jote nuk matet më nga numri i problemeve që zgjidh personalisht.
3. KARRIERA DHE RRITJA PROFESIONALE
Elida, si ta di nëse jam në karrierën e duhur?
Mos pyet vetëm: “A jam i/e mirë në këtë?” Pyet: “A i përdor kjo punë pikat e mia të forta, krijon llojin e së ardhmes që dua dhe më jep një arsye për të vazhduar të rritem?” Karriera e duhur nuk është domosdoshmërisht më e lehta; është ajo që krijon një përputhje kuptimplotë mes aftësisë, kontributit dhe drejtimit.
Dua të ndryshoj karrierë, por kam frikë se mos marr vendimin e gabuar. Çfarë të bëj?
Mos kërko siguri të plotë përpara se të veprosh. Mblidh prova. Testoje drejtimin përmes bisedave, projekteve të vogla, të mësuarit dhe ekspozimit real. Një vendim i mirë nuk është gjithmonë një vendim i marrë me siguri të plotë; është një vendim i mbështetur në prova të mjaftueshme dhe i ndjekur nga veprimi.
Pse e di çfarë duhet të bëj, por vazhdoj ta shtyj?
Sepse të dish dhe të veprosh janë aftësi të ndryshme. Ndonjëherë pengesa është frika, ndonjëherë mungesa e qartësisë, ndonjëherë një veprim që është thjesht shumë i paqartë. Bëje qëllimin konkret, komunikoje dhe përcakto veprimin e ardhshëm masiv. Pikërisht këtu bëhet i dobishëm ACTS.
Si ta përcaktoj një objektiv profesional që ka vërtet kuptim?
Fillo me rezultatin, jo me aktivitetin. “Dua të punoj më shumë” nuk është objektiv. “Dua të kaloj në një rol drejtues ekzekutiv deri më…” është shumë më e qartë. Pastaj pyet pse ka rëndësi ai rezultat dhe çfarë duhet të ndryshojë që ta arrish.
Ndihem i/e suksesshëm/me në letër, por i/e pakënaqur brenda. Çfarë duhet të shikoj?
Shiko përtej arritjeve. Pyet çfarë po prodhon realisht suksesi yt në jetën tënde. Arritjet pa kuptim mund të bëhen një formë tjetër rraskapitjeje. Pyetja nuk është vetëm “Çfarë kam arritur?”, por “Çfarë po ndërtoj dhe a është ende kjo ajo që dua?”
4. COACHING
Çfarë ndodh realisht në një seancë coaching-u me ty?
Fillohet me atë që ka rëndësi tani. Qartësojmë situatën, sfidojmë supozimet, identifikojmë atë që është vërtet në lojë dhe lëvizim drejt një vendimi ose veprimi. Nuk dua që klienti të largohet vetëm me një bisedë interesante. Dua të largohet më i/e qartë për atë që do të bëjë më pas.
Cili është ndryshimi midis coaching-ut dhe konsulencës?
Konsulenca sjell ekspertizë dhe rekomandime për një problem. Coaching-u punon kryesisht me mënyrën e të menduarit, zgjedhjet dhe përgjegjësinë e klientit. Në disa situata të dyja janë të vlefshme. E rëndësishme është të dish se cilën kërkon realisht situata.
Çfarë është Coaching M’eliden?
Coaching M’eliden është metodologjia ime e coaching-ut transformues. Ajo ndërtohet mbi një lëvizje praktike nga qartësia te komunikimi dhe te veprimi. I ndihmon njerëzit të përcaktojnë atë që duan vërtet, të kuptojnë çfarë i pengon dhe ta kthejnë qëllimin në ekzekutim.
Për kë është Coaching M’eliden?
Për njerëzit që janë gati të marrin përgjegjësinë për nivelin e tyre të ardhshëm—liderë, ekzekutivë, sipërmarrës dhe profesionistë që nuk duan thjesht më shumë informacion, por duan të krijojnë një ndryshim real.
Po sikur të mos e di ende cili është objektivi im?
Atëherë kjo mund të jetë pikënisja. Nuk ke nevojë të vish në coaching me një objektiv të formuluar në mënyrë perfekte. Ndonjëherë puna e parë është të zbulosh çfarë dëshiron realisht dhe ta ndash atë nga ajo që mendon se duhet të dëshirosh.
5. ACTS
Elida, çfarë është saktësisht ACTS?
ACTS është një nga strukturat bazë që përdor për të kaluar nga qëllimi te ekzekutimi: Articulate, Communicate, Take Massive ActionS. Së pari bëje qëllimin të qartë. Pastaj komunikoje. Më pas vepro me qëllim, në mënyrë të qëndrueshme dhe masive.
Pse e thekson veprimin masiv?
Sepse një qëllim kuptimplotë zakonisht kërkon më shumë se përpjekje të herëpashershme. Veprimi masiv nuk do të thotë veprim kaotik apo rraskapitje. Do të thotë mjaftueshëm veprim të qëllimshëm për të krijuar lëvizje dhe prova se qëllimi po bëhet real.
Çfarë do të thotë realisht “Articulate”?
Do të thotë të jesh në gjendje të thuash qartë çfarë dëshiron. Shumë njerëz kanë dëshira, zhgënjime dhe ide, por jo një objektiv të artikuluar qartë. Derisa ta vendosësh në fjalë, është e vështirë ta komunikosh, ta matësh ose të veprosh mbi të.
Pse komunikimi është pjesë e arritjes së një objektivi?
Sepse objektivat e rëndësishëm rrallë ndodhin të izoluar. Njerëzit e tjerë duhet t’i kuptojnë, t’i mbështesin, të bashkëpunojnë me ta ose të ndikohen prej tyre. Ajo që nuk komunikohet qartë shpesh mbetet vetëm një qëllim në mendje.
A mund të përdoret ACTS jashtë coaching-ut?
Absolutisht. ACTS është i dobishëm sa herë që duhet ta çosh diçka nga ideja te ekzekutimi: një objektiv karriere, një projekt biznesi, një prioritet lidershipi, një angazhim personal ose një iniciativë organizative.
6. HR
Elida, si mund të bëhet HR një partner i vërtetë i biznesit?
HR bëhet strategjik kur kupton biznesin po aq sa njerëzit. Duhet të lidhë talentin, lidershipin, kapacitetin dhe përvojën e punonjësve me nevojat e matshme të biznesit, në vend që të funksionojë vetëm si një funksion administrativ.
Pse largohen punonjësit e mirë?
Nuk ka një përgjigje të vetme. Njerëzit mund të largohen për shkak të lidershipit, mungesës së rritjes, menaxhimit të dobët, pritshmërive të paqarta, kompensimit, kulturës ose thjesht sepse organizata nuk përputhet më me drejtimin e tyre. Hapi i parë është të kuptosh arsyen reale në vend që të supozosh një të vetme.
Si mund ta ndihmojë HR-ja menaxherët të bëhen liderë më të mirë të njerëzve?
Jepu menaxherëve mjete praktike, pritshmëri të qarta dhe zhvillim jo vetëm politika. Menaxherët duhet të dinë si të komunikojnë, të bëjnë coaching, të japin feedback, të trajtojnë bisedat e vështira dhe të krijojnë përgjegjshmëri. HR mund të bëhet partneri që i ndihmon ta bëjnë këtë.
Çfarë është ILoveHR?
ILoveHR është një platformë dhe program profesional zhvillimi i EMI-CC, i fokusuar në ta bërë HR-në më praktik, strategjik dhe të lidhur me rezultatet e biznesit.
Cila është mundësia më e madhe e HR-së sot?
Të kalojë përtej të qenit departamenti që menaxhon proceset e njerëzve dhe të bëhet funksioni që ndihmon organizatën të ndërtojë lidershipin, kapacitetin dhe kulturën që i nevojiten strategjisë së saj.
7. TË RINJTË DHE UNIVERSITETI
A duhet të shkojë fëmija im në universitet?
Përgjigjja ime është: po por vetëm nëse universiteti sjell vlerë. Universiteti nuk duhet të jetë një vend ku parkohen katër vite. Pyetja e duhur nuk është thjesht “A duhet të shkojë?”, por “Çfarë do t’i japë kjo arsimim që ia vlen investimi i kohës dhe parave?”
Si ta ndihmoj fëmijën tim të zgjedhë universitetin e duhur?
Fillo me personin, jo me universitetin. Cilat janë pikat e tij/saj të forta? Çfarë lloj pune e intereson? Çfarë aftësish do të kërkojë fusha në një botë të drejtuar nga AI? Çfarë mundësish, rrjetesh, përvojash dhe punësueshmërie do të ofrojë realisht universiteti?
Si e ndryshon AI mënyrën se si të rinjtë duhet të zgjedhin një karrierë?
AI ndryshon vlerën e shumë detyrave, ndaj të rinjtë duhet të mendojnë përtej titullit të një pune. Ata duhet të zhvillojnë aftësi që mbeten të vlefshme: të menduarit kritik, komunikimin, zgjidhjen e problemeve, përshtatshmërinë, gjykimin, bashkëpunimin dhe aftësinë për të punuar me teknologjinë.
Po sikur fëmija im të mos e dijë çfarë dëshiron të studiojë?
Mos e detyro të japë një përgjigje të parakohshme vetëm sepse të gjithë e presin. Ndihmoje të eksplorojë. Bisedat, praktikat, projektet, vullnetarizmi, vizitat në universitete dhe ekspozimi ndaj punës reale mund të prodhojnë informacion më të mirë sesa të hamendësosh nga një listë degësh.
Çfarë duhet të pyesin prindërit përpara se të paguajnë për një universitet?
Pyetni: Çfarë do të mësojë realisht fëmija im? Çfarë përvoje do të fitojë? Çfarë rrjeti do të ndërtojë? Çfarë mundësish do të hapen? Si do ta përmirësojë universiteti punësueshmërinë? Dhe së fundi: a e justifikon vlera investimin?
8. SIPËRMARRJA DHE BIZNESI
Kam shumë ide. Si ta di cilën të ndjek?
Do not choose only by excitement. Look at the problem, the value you can create, the resources required, the evidence of demand and the opportunity to execute. Then choose one and test it instead of keeping ten ideas alive in your head.
Pse sipërmarrësit ngecin edhe kur janë të talentuar?
Talenti nuk është i njëjtë me ekzekutimin. Sipërmarrësit mund të ngecin në shumë prioritete, perfeksionizëm, frikë nga dështimi ose ndryshim të vazhdueshëm drejtimi. Qartësia dhe veprimi i disiplinuar shpesh janë më të vlefshëm se një tjetër ide brilante.
Si ta di nëse duhet të ndërtoj një biznes apo të vazhdoj të jem i/e punësuar?
Pyet çfarë po kërkon realisht. Është liria, të ardhurat, ndikimi, të mësuarit, pronësia apo diçka tjetër? Pastaj krahaso realitetet jo fantazinë e secilës rrugë. Mund ta testosh edhe sipërmarrjen përmes një projekti të kontrolluar përpara se të bësh një kalim të plotë.
Cili është ndryshimi midis një objektivi biznesi dhe një objektivi profesional?
Një objektiv biznesi përshkruan një rezultat për organizatën rritje, të ardhura, klientë, zgjerim të tregut ose një rezultat tjetër të matshëm. Një objektiv profesional përshkruan personin që po bëhesh dhe rolin ose aftësinë që dëshiron të zhvillosh. Liderët e fortë i lidhin të dyja.
Si të ndaloj së punuari brenda biznesit tim dhe të filloj të punoj mbi të?
Krijo hapësirë për të menduarit strategjik dhe mos lejo që çdo çështje operacionale të të konsumojë kohën. Përcakto çfarë vetëm ti mund të bësh, ndërto njerëz dhe sisteme për pjesën tjetër dhe mbro kohën për të ardhmen, në vend që ta shpenzosh të gjithë kohën duke rregulluar të sotmen.
9. TRANSFORMIMI PERSONAL
Pse vazhdoj të përsëris të njëjtin model edhe pse e kuptoj?
Të kuptosh një model nuk është e njëjta gjë me ndryshimin e tij. Ndryshimi kërkon një vendim tjetër të ndjekur nga një sjellje tjetër. Ndonjëherë duhet të ndalosh së analizuari modelin e vjetër dhe të krijosh prova të të riut përmes veprimit.
Si ndërtoj besimin te vetja?
Mbaji premtimet që i bën vetes. Fillo me angazhime të vogla që kanë rëndësi, bëj atë që the se do të bësh, rishiko rezultatin dhe rrit nivelin e përgjegjësisë. Vetëbesimi ndërtohet përmes provave jo vetëm përmes të menduarit pozitiv.
Po sikur të kem frikë të bëj një ndryshim të madh?
Frika nuk do të thotë automatikisht se ndryshimi është i gabuar. Mund të thotë thjesht se ndryshimi ka rëndësi. Qëllimi nuk është ta eliminosh frikën përpara se të veprosh; është të kuptosh rrezikun, të marrësh një vendim të informuar dhe të veprosh me përgjegjësi.
Si ta di kur ka ardhur koha të lë diçka pas?
Pyet nëse ajo ende i shërben drejtimit që ke zgjedhur. Ndonjëherë këmbëngulja është forcë; ndonjëherë vazhdimi është thjesht refuzim për të pranuar se situata ka ndryshuar. Qartësia për të ardhmen të ndihmon të vendosësh çfarë meriton të vazhdojë.
Çfarë do të thotë transformimi për ty?
Transformimi do të thotë të bëhesh i/e aftë të krijosh një rezultat ndryshe sepse diçka themelore ka ndryshuar në mënyrën se si mendon, vendos, komunikon ose vepron. Nuk është thjesht të ndihesh ndryshe. Është të jetosh dhe të punosh ndryshe.
10. EMI-CC, ELIDA DHE HAPI I ARDHSHËM
Pse duhet të punoj me Elidën?
Sepse puna është projektuar të jetë njëkohësisht sfiduese dhe praktike. Roli im nuk është të të them atë që dëshiron të dëgjosh. Është të të ndihmoj të shohësh më qartë, të bësh pyetje më të mira, të marrësh vendime më të forta dhe t’i kthesh ato vendime në veprim.
Çfarë ndodh në bisedën e parë me EMI-CC?
Shikojmë situatën tënde, rezultatin që dëshiron dhe atë që aktualisht po pengon progresin. Qëllimi nuk është të të shtyjmë në një program. Është të kuptojmë nëse ka një përputhje kuptimplotë dhe çfarë lloj mbështetjeje do të të ndihmonte realisht.
Si ta di cili program i EMI-CC është i duhuri për mua?
Fillo me rezultatin që dëshiron. Nëse ke nevojë për transformim individual, coaching-u mund të jetë rruga e duhur. Nëse po zhvillon kapacitet lidershipi, një program ekzekutiv ose lidershipi mund të përshtatet. Nëse sfida është organizative ose lidhet me HR-në, konsulenca ose ILoveHR mund të jenë më të përshtatshme.
A mund të punoj me EMI-CC nëse jam jashtë Shqipërisë?
Po. EMI-CC punon me klientë ndërkombëtarisht dhe online. Puna nuk kufizohet nga gjeografia kur objektivi, angazhimi dhe formati i punës janë të përshtatshme.
Ku mund të mësoj më shumë për punën e Elidës?
Faqja e internetit e EMI-CC është vendi qendror ku mund të eksplorosh programet, librat, metodologjitë, eventet dhe mënyrat e punës me Elidën. Mund të ndjekësh gjithashtu përmbajtjen dhe bisedat zyrtare të EMI-CC në kanalet e saj të komunikimit.
Kam një pyetje që nuk është këtu. A mund ta pyes Elidën?
Absolutisht. Pikërisht për këtë ekziston kjo hapësirë. Dërgo pyetjen tënde. Ajo mund të bëhet pyetja e radhës që do të marrë përgjigje në Pyet Elidën.
